پذيرفتن دعوت او و اطاعتش مىدهد . مىفرمايد : آن پاداش اينست كه خداى سبحان چنين كسانى را به ايمانشان هدايت مىفرمايد . و معلوم است كه منظور از اين هدايت ، هدايت به سوى پروردگارشان است ، چون كلام ، در باره عاقبت امر كسى است كه اميدوار لقاء اللَّه است ، هم چنان كه خداى تعالى خودش فرموده : « وَيَهْدِي إِلَيْه مَنْ أَنابَ » « 1 » و مسلما ايمان اگر آدمى را هدايت مىكند ، به اذن خدا به سوى خدا هدايت مىكند ، و نيز اگر مؤمنين به سوى حق و يا به سوى صراط مستقيم و يا هر چيز ديگرى كه قرآن كريم مشتمل بر آن است هدايت مىكنند در حقيقت به وسائل و مدارجى هدايت مىكنند كه اين مدارج سرانجام منتهى به خداى تعالى مىشود ، هم چنان كه باز خداى تعالى فرموده : « وَأَنَّ إِلى رَبِّكَ الْمُنْتَهى » « 2 » در اين آيه سؤالى به ذهن مىرسد و آن اين است كه چرا مؤمنين را به ايمان و اعمال صالحه توصيف كرده ، ولى هدايت به سوى خودش را تنها به ايمان نسبت داده ؟ جوابش اين است كه تنها عاملى كه بنده خدا را به مقام قرب بالا مىبرد ايمان است ، و اعمال صالح در آن نقشى ندارد ، تنها نقش اعمال صالح يارى ايمان و به نتيجه رساندن ايمان در بعد عمل است ، هم چنان كه خداى تعالى فرموده : « يَرْفَعِ اللَّه الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَالَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجاتٍ » « 3 » و در اين گفتارش ايمان و علم را عامل بلند شدن و بالا رفتن دانسته و از تاثير عمل صالح سكوت كرده . از اين آيه روشنتر آيه زير است كه مىفرمايد : « إِلَيْه يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ وَالْعَمَلُ الصَّالِحُ يَرْفَعُه » « 4 » البته همه اينها در باره هدايت است كه كار ايمان است ، و اما نعمتهاى بهشتى امرى است كه اعمال صالح در آن دخالت دارد ، هم چنان كه اعمال زشت دخالت در انواع عذاب دارد ، خداى تعالى در باره مؤمنينى كه اعمال صالح دارند مىفرمايد : * ( « تَجْرِي مِنْ تَحْتِهِمُ الأَنْهارُ فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ » ) * « 5 » و در باره كفار مىفرمايد : * ( « أُولئِكَ مَأْواهُمُ النَّارُ بِما كانُوا يَكْسِبُونَ » ) * « 6 »

--> ( 1 ) خداى تعالى هر كسى را كه به سوى او رجوع كند به سوى خود هدايت مىكند . « سوره رعد ، آيه 27 » ( 2 ) و محققا منتهى اليه همه حركتها به سوى پروردگار تو است . « سوره نجم ، آيه 42 » ( 3 ) خداى تعالى از ميان شما كسانى را كه ايمان دارند بالا مىبرد و نيز كسانى كه موفق به داشتن علم شدند به درجاتى بلند مىرساند . « سوره مجادله ، آيه 11 » ( 4 ) كلمه هاى پاك ( كه همان عقائد حقه است ) به سوى خدا بالا مىرود ، و عمل صالح آن را در بالا رفتن مدد مىكند . « سوره فاطر ، آيه 10 » ( 5 ) در بهشتهاى نعيم ، از زير آنان نهرها روان است . « سوره يونس ، آيه 9 » ( 6 ) اينان جايشان آتش است به سزاى آن اعمالى كه مىكردند . « سوره يونس ، آيه 8 »